Peter Zumthor

Streng en geheim, Peter Zumthor is sinds 13 april de Pritzker 2009. Een opmerkelijk werk door zijn manier van het werk van een ambachtsman te integreren in zijn gebouwen, musea of vereringsplaatsen. En om het functionele in symbiose met de esthetica te laten opleven.

Een "bescheiden" werk maar zonder compromissen - tijdloze structuren die met het grootste respect van hun omgeving worden geïntegreerd - heeft de jury overtuigd als de meest prestigieuze architectuurprijs. “Zijn gebouwen hebben een uitsraling die zich laat gelden, zij bewijzen ons meer en meer dat de bescheidenheid in de nabije omgevig en de durf in het resultaat zich niet uitsluiten, zo onderstreepte de jury.” Een van zijn leden, Carlos Jimenez, voegt hieraan toe dat “zijn werk eraan herinnert dat er een luxe bestaat in architectuur die niets te maken heeft met buitensporige budgetten of een ongewoon formeel onderzoek”.

Peter Zumthor, geboren te Basel in 1943, opent zijn agentschap precies dertig jaar na zijn architectuurstudies in Zwitserland, vervolgens in New York en een werk over restauratie projecten van historische gebouwen ten dienste van het kanton van Grisons. Eind 1996, de voltooiing van Thermes de Vals in Zwitserland stuwt voort aan de voor-scène van de architectuur. Gewijd aan het ritueel van Bains geeft deze toverplaats gemaakt van zintuigexperimenten de hele gedachte van Peter Zumthor weer. De architect heeft gedeeltelijk een structuur in beton begraven aan de kant van de helling en heeft alle vastgekoekte duidelijk zichtbare verticale oppervlaktes van duizenden platen in kwartsiet fijn bijgeschaafd. Het goed in elkaar schuiven van wasruimten aan de gangen van de grot, gesneden per plaats op het majestueuze landschap van de bergen. Het gebouw met het plantaardige dak creëert de illusie van ruimtes die werden gebeiteld uit de rotswand. “Gebonden en verzegeld, de tegels en het beton van de muren vormen een massieve en statische bouw, een samengesteld werk. Geïnspireerd op de oude steunmuren van de bergwegen werd deze muurbouw speciaal voor dit gebouw ontwikkeld. Hier geen panelen bekleed in steen. De homogene superpositie van de stenen en de onafgebroken steenlagen verlenen een monolithisch aspect aan het gebouw. De stijging van de bodems, van de bodem van het zwembad, de plafonds, de trappen, de stenen banken en de deuropening gehoorzamen aan hetzelfde principe van onafgebroken superpositie.

Voor het Kunsthaus van Bregenz in Oostenrijk (1997), bevoorrechte Peter Zumthor het glas. De brede schubben in mat glas die de vier voorgevels bekleden vormen een doorschijnende huid die de verandering van lichten in de reflectie van het meer weergeeft. De keuze van de architect geeft aan het gebouw de allure van een monoliet die door een breekbaar omhulsel wordt beschermd. 
Tegenover de losbandigheid van high-tech die bloeit op de universele tentoonstelling van Hannover tijdens de hele zomer van 2000, voorziet Peter Zumthor het Zwitserse paviljoen van een zichtbare eenvoud. Het is geen strikt genomen paviljoen, maar een atmosfeer die klanken en muziek vergroten. “Ik wilde zeker geen stand creëren voor een economische promotie van Zwitserland of van zijn toerisme”, verzekerde Peter Zumthor. Dat het men zich deze indrukwekkend houten kubus van 3000 m3 herinnert, net opgestapeld zonder spijkers noch lijm, maar een systeem van bankschroeven is bevoegd voor het samen houden van de balken van 9 meter.
Gewijd aan een kluizenaar van XVe eeuw, stelt de kapel Bruder Klaus (2007), die werd opgericht in het midden van de velden ten zuiden van Keulen, de diepe religieuze verplichting voor van een plaatselijke boer. Een vreemd en sterk werk. Voor zijn constructie verzamelt de architect 12m hoge boomstammen in een reusachtige tipi, volledig omgeven met ruw beton dat ter plaatse met de hand werd vervaardigd,  en laat vervolgens de stammen branden. Het resultaat is verwonderlijk. Vanbinnen dragen de wanden het spoor van de zwart gemaakte bekisting. Het volume in de vorm van een parallellogram eindigt met een uitgang op de hemel. Wat de gaten van de stutten betreft, zij integreren een massa glazen ogen die als gebrandschilderd glas dienst doen.
Op de ruïnes van een gotische kerk die bij de Tweede Wereldoorlog werd vernietigd, bouwt Peter Zumthor het Kolumba museum om de verzameling van het aartsbisdom van Keulen te beschermen. Zijn apparatuur van bakstenen is zeer bijzonder en zijn „opgestapeld versiersel“ is spectaculair. Het werk van de vrijmetselarij kan misschien met een gebreid werk vergeleken worden, “een trui van bakstenen” volgens Zumthor. De verlichtingsvoorwaarden en de temperatuur zijn perfect om de kunstcollectie te beschermen. Prijswinnaar van de Brick Awards van Wienerberger, het museum put zijn geestelijke kracht uit het natuurlijke licht waar de zalen in baden.
In zijn boek Thinking Architecture verdedigt Peter Zumthor een poëtisme dat over de vorm en de bouw van een gebouw gaat:  de architect praat over een nauwkeurig en sensueel gebruik van de materialen. Zij schijnt zich te verankeren in oude kennis op het gebruik gemaakt door de mens van de materie, maar wil tegelijkertijd de essentie van het materiaal zelf aan de dag zetten, die vrij is van elke betekenis die geërft wordt van een cultuur. “In mijn werk probeer ik een gelijksoortig gebruik van de materialen te maken », voegt hij toe. (...) « De architectuur onderhoudt een bijzonder lichamelijke betrekking met het leven. Volgens het idee dat ik erover maak, is zij in eerste instantie noch een bericht, noch een teken, maar een omhulsel, een achterliggend plan voor het leven dat voorbijgaat, een subtiele vergaarbak voor het ritme van de stappen op de bodem, voor de concentratie op het werk, voor de rust van de slaap. » Vandaag, zoals gistereren, wanneer zijn project Thermes de Vals in de rang van de meest zichtbare architecten werd geplaatst, heeft deze schrijnwerkers zoon zich noot als een „ster“ beschouwd. Zijn creaties, evenals zijn team, blijven bescheiden.